You are currently viewing चिंता (Anxiety) विकार: मानसिक आरोग्य स्वीकारणे
चिंता (Anxiety) विकार

चिंता (Anxiety) विकार: मानसिक आरोग्य स्वीकारणे

चिंता (Anxiety) विकार म्हणजे काय?

चिंता डिसऑर्डर ही एक मानसिक आरोग्य स्थिती आहे ज्यामध्ये चिंता, भीती किंवा चिंता या वास्तविक धोक्याच्या किंवा परिस्थितीच्या प्रमाणापेक्षा जास्त आणि सततच्या भावना असतात. सामान्य चिंतेच्या विपरीत, जी तणावाला नैसर्गिक प्रतिसाद आहे, चिंता विकारामध्ये तीव्र आणि तीव्र लक्षणे असतात जी दैनंदिन जीवनात व्यत्यय आणू शकतात.

चिंताग्रस्त विकार असलेल्या व्यक्तींना तीव्र हृदयाचे ठोके, घाम येणे, थरथरणे आणि गॅस्ट्रोइंटेस्टाइनल समस्या यासारखी शारीरिक लक्षणे दिसू शकतात. त्यांच्यात संज्ञानात्मक लक्षणे देखील असू शकतात जसे की रेसिंग विचार, लक्ष केंद्रित करण्यात अडचण आणि सतत नकारात्मक विचार पद्धती.

चिंता (Anxiety) विकार दुर्बल होऊ शकतात आणि काही विशिष्ट परिस्थिती टाळणे, सामाजिक अलगाव आणि काम, शाळा किंवा वैयक्तिक संबंधांमध्ये बिघडलेले कार्य होऊ शकते. तथापि, योग्य निदान आणि उपचारांसह, ज्यामध्ये थेरपी, औषधोपचार आणि जीवनशैलीतील बदलांचा समावेश असू शकतो, चिंता (Anxiety) विकार असलेल्या व्यक्ती त्यांच्या लक्षणांचे व्यवस्थापन करण्यास आणि त्यांच्या जीवनाची एकूण गुणवत्ता सुधारण्यास शिकू शकतात.

चिंता विकारांचे प्रकार:

चिंता विकाराचे प्रकार खालीलप्रमाणे असू शकतात:

1. सामान्यीकृत चिंता (Anxiety) विकार (GAD): यामध्ये एखाद्या व्यक्तीला दैनंदिन जीवनातील समस्यांशी निगडीत अत्याधिक आणि असामान्य काळजीचा अनुभव येतो.

2. पॅनीक डिसऑर्डर: पॅनीक डिसऑर्डर हे अचानक आणि अनियंत्रित तीव्र क्रोधाने दर्शविले जाते, जे शारीरिक लक्षणांसह असू शकते, जसे की धडधडणे, श्वास घेण्यास त्रास होणे किंवा चक्कर येणे.

3. सामाजिक चिंता विकार: यामध्ये व्यक्तीला सामाजिक परिस्थितीत चिंता आणि भीती असते, ज्यामुळे ती लोकांना भेटणे, बोलणे किंवा सार्वजनिक ठिकाणी जाणे टाळू शकते.

4. विशिष्ट फोबियास डिसऑर्डर: यामध्ये व्यक्तीला एखाद्या विशिष्ट वस्तू, ठिकाण किंवा परिस्थितीबद्दल अनियंत्रित आणि भयंकर राग येतो, ज्यामुळे त्यांना त्यापासून दूर राहण्यास भाग पाडले जाते.

5. विभक्त चिंता विकार : हे विशेषतः लहान मुले आणि तरुणांमध्ये आढळते, ज्यामध्ये ते त्यांच्या कुटुंबापासून विभक्त होण्याच्या भीतीने प्रभावित होतात.

हे मुख्य प्रकारचे चिंता (Anxiety) विकार आहेत, ज्यापैकी प्रत्येकाची लक्षणे आणि उपचार भिन्न असू शकतात. जर तुम्हाला किंवा तुमच्या जवळच्या व्यक्तीमध्ये चिंता विकाराशी संबंधित लक्षणे असतील तर, मानसिक आरोग्य व्यावसायिकांशी सल्लामसलत करणे फायदेशीर ठरू शकते.

चिंता विकाराची लक्षणे:

चिंताग्रस्त विकाराची लक्षणे खालीलप्रमाणे असू शकतात:

1. जास्त काळजी आणि अस्वस्थता अनुभवणे, ज्यामुळे दैनंदिन कामकाजावर परिणाम होऊ शकतो.

2. मानसिक तणाव आणि चिंता यामुळे झोपेची समस्या आणि अस्वस्थ झोप.

3. शारीरिक लक्षणे, जसे की जलद हृदयाचा ठोका, श्वास घेण्यास त्रास होणे, घाम येणे किंवा चक्कर येणे.

4. स्वतःला स्थिर ठेवण्यास सक्षम नसणे, त्रासदायक आवाज, धोकादायक विचार किंवा भावना अनुभवणे.

5. सामाजिक परिस्थिती आणि सार्वजनिक ठिकाणी अस्वस्थता किंवा भीती अनुभवणे.

6. अस्तित्वात भीती आणि अलगाव अनुभवत आहे.

7. दृढता आणि स्थिरतेचा अभाव, निर्णय घेण्यात अडचण आणि शंका.

जर तुम्हाला किंवा तुमच्या जवळच्या व्यक्तीला चिंताग्रस्त विकाराची ही लक्षणे जाणवत असतील, तर मानसिक आरोग्य व्यावसायिकांशी सल्लामसलत करणे फायदेशीर ठरू शकते. योग्य उपचार आणि मदतीमुळे चिंताग्रस्त विकार दूर होऊ शकतात.

चिंता (Anxiety) विकार कारणे:

चिंता किंवा चिंतेची अनेक कारणे असू शकतात, त्यातील काही मुख्य कारणे पुढीलप्रमाणे आहेत.

1. जीवनातील तणाव: वाढत्या जीवनातील दबाव, जीवनातील नियमित क्रियाकलाप बदलणे, व्यावसायिक आणि वैयक्तिक जबाबदाऱ्या यामुळे लोक चिंताग्रस्त आणि अस्वस्थ होऊ शकतात.

2. दैनंदिन जीवनातील आव्हाने: विविध आव्हाने, समस्या किंवा परिस्थितींना तोंड दिल्याने आणखी मोठ्या चिंतेचा अनुभव येऊ शकतो.

3. अनुवांशिक पूर्वस्थिती: काही लोकांमध्ये चिंता आणि तणावाची अनुवांशिक पूर्वस्थिती असू शकते, ज्यामुळे त्यांना समस्या होण्याची अधिक शक्यता असते.

4. शारीरिक समस्या: काही शारीरिक समस्या, जसे की हृदयरोग, थायरॉईड विकार आणि गुडघ्याची खराब स्थिती यामुळे देखील चिंता किंवा तणावाचा अनुभव येऊ शकतो.

5. सामाजिक भावना: समाजातील स्थान, स्थिती किंवा नातेसंबंध देखील चिंता किंवा तणाव निर्माण करू शकतात.

6. मानसिक समस्या: कधीकधी मानसिक आरोग्य समस्या, जसे की नैराश्य, द्विध्रुवीय विकार आणि इतर मानसिक विकारांमुळे देखील चिंता आणि तणाव होऊ शकतो.

ही काही मुख्य कारणे आहेत जी चिंता प्रभावित करू शकतात. तुम्हाला किंवा इतर कोणाला या समस्येचा त्रास होत असल्यास, मानसिक आरोग्य व्यावसायिकांकडून सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे.

चिंता (Anxiety) विकार टाळण्यासाठी उपचार:

चिंता टाळण्यासाठी आणि त्यावर उपचार करण्यासाठी खालील उपाय प्रभावी ठरू शकतात:

1. ध्यान, प्रार्थना आणि ध्यान: ध्यान, प्रार्थना आणि ध्यान मानसिक शांती आणि स्थिरता प्रदान करतात आणि चिंता कमी करू शकतात.

2. योग आणि व्यायाम: योग आणि व्यायाम केल्याने शारीरिक आणि मानसिक आरोग्य सुधारते आणि तणाव कमी होतो.

3. सक्रिय राहणे: सक्रिय राहणे, नियमितपणे विविध क्रियाकलापांमध्ये व्यस्त राहणे आणि मनोरंजक क्रियाकलापांसाठी वेळ काढणे यामुळे तणाव कमी होण्यास मदत होते.

4. निरोगी आहार: निरोगी आहार घेणे आणि निरोगी दिनचर्या अंगीकारणे शरीर आणि मनासाठी फायदेशीर आहे.

5. नियमित झोप: नियमित आणि पुरेशी झोप घेतल्याने मानसिक ताण कमी होण्यास मदत होते.

6. संघटना: तुमचे कार्य आणि जीवन व्यवस्थित ठेवल्याने आणि प्राधान्यक्रम निश्चित केल्याने चिंता वाढू शकते.

7. योग्य मानसिक आधार: जर तुम्हाला उच्च पातळीचा ताण किंवा चिंता वाटत असेल, तर मानसिक आरोग्य व्यावसायिकांशी बोलणे आणि योग्य समर्थन मिळणे उपयुक्त ठरू शकते.

चिंतेची लक्षणे किंवा समस्या दीर्घकाळ टिकून राहिल्यास आणि तुमच्या दैनंदिन जीवनावर परिणाम करत असल्यास, मानसिक आरोग्य व्यावसायिकांचा सल्ला घेणे योग्य ठरू शकते. योग्य प्रकारच्या थेरपी आणि सपोर्टने चिंतेचा उपचार मजबूत केला जाऊ शकतो.

चिंता (Anxiety) विकार कमी करण्यास मदत करणारे काही पदार्थ:

हे पदार्थ शांतता आणि सहनशक्ती प्रदान करण्यास मदत करतात:

1. कॅमोमाइल चहा: कॅमोमाइल चहाचे सेवन केल्याने तणाव कमी होण्यास मदत होते आणि शांत वाटण्यास मदत होते.

2. तपकिरी तांदूळ: तपकिरी तांदूळ आणि संपूर्ण धान्य खाल्ल्याने तुम्हाला स्थिर वाटू शकते.

3. खजूर: खजूरमध्ये आढळणारी खनिजे आणि जीवनसत्त्वे तणाव कमी करण्यास मदत करतात.

4. नारळ पाणी: नारळ पाणी एक नैसर्गिक ताजेतवाने पेय आहे, जे तणाव कमी करण्यास मदत करते.

5. फ्लेक्ससीड्स: फ्लॅक्ससीड्समध्ये जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि तणाव निर्माण करणारे फ्लेव्होनॉइड्स असतात, ज्यामुळे तणाव कमी होतो.

कृपया लक्षात घ्या की या पदार्थांकडे चिंतेचा उपाय म्हणून पाहिले जाऊ नये, परंतु ते खाण्यापूर्वी वैद्यकीय व्यावसायिकांचा सल्ला घ्यावा. योग्य उपचार आणि उपाययोजनांसाठी वैद्यकीय व्यावसायिकांकडे पाठपुरावा करणे आवश्यक आहे.

निष्कर्ष:

चिंता ही एक मानसिक आरोग्य समस्या आहे जी चिंताग्रस्तता, चिंता, तणाव, लक्ष न लागणे, झोपेची समस्या आणि शारीरिक लक्षणे म्हणून प्रकट होऊ शकते. हे विविध कारणांमुळे होऊ शकते आणि योग्य उपचार, ध्यान आणि निरोगी जीवनशैलीमुळे ते शक्य आहे.

जर तुम्हाला चिंतेची लक्षणे दिसत असतील तर मानसिक आरोग्य व्यावसायिकांचा सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे. योग्य वैद्यकीय मदत आणि सहाय्याने चिंतेवर मात करणे आणि त्यावर मात करणे शक्य आहे.

you may also like:

पार्किन्सन रोग(Parkinson Disease): लक्षणे आणि उपचार

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न:

1.चिंतेचा शरीरावर कसा परिणाम होतो?

चिंता शरीरावर परिणाम करते:

  • हृदय गती वाढणे आणि उथळ श्वास घेणे.
  • स्नायूंचा ताण, घाम येणे आणि थरथरणे.
  • रेसिंग विचारांसारख्या संज्ञानात्मक लक्षणांकडे नेणारे.
  • भीती आणि चिडचिड यासारखी भावनिक लक्षणे ट्रिगर करणे.
  • वर्तणुकीतील बदल जसे की टाळणे.
  • उच्च रक्तदाब सारख्या दीर्घकालीन आरोग्य समस्यांमध्ये योगदान.
  • झोपेच्या पद्धतींमध्ये व्यत्यय आणणे.
  • स्नायू दुखणे आणि गॅस्ट्रोइंटेस्टाइनल समस्या निर्माण करणे.

2.मी इतका घाबरलो का?

जर तुम्हाला भीती किंवा चिंता वाटत असेल, तर तुमच्या भावनांचे आणि त्यांना कारणीभूत असलेल्या परिस्थितीचे मूल्यांकन करणे आवश्यक आहे. तुमच्या भावनांना तोंड देण्यासाठी आणि त्यांच्याशी प्रभावीपणे सामना करण्यासाठी आवश्यक असल्यास मित्र, कुटुंब किंवा मानसिक आरोग्य व्यावसायिकांकडून मदत घ्या.

3.फोबियावर मात कशी करावी?

फोबियावर मात करण्यासाठी:

शिक्षण : तुमचा फोबिया चांगल्या प्रकारे समजून घ्या.

हळूहळू एक्सपोजर: हळूहळू भीतीचा सामना करा.

विश्रांती: विश्रांती तंत्राचा सराव करा.

संज्ञानात्मक वर्तणूक थेरपी (CBT): थेरपीचा विचार करा.

डिसेन्सिटायझेशन: हळूहळू एक्सपोजर वाढवा.

औषधोपचार: आवश्यक असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

समर्थन: इतरांकडून समर्थन मिळवा.

व्यावसायिक मदत: थेरपी किंवा समुपदेशनाचा विचार करा.

4.चिंता तुम्हाला थकवते का?

होय, चिंतेमुळे तुमच्या शरीरावर पडणाऱ्या शारीरिक आणि मानसिक ताणामुळे तुम्हाला थकवा जाणवू शकतो, ज्यामुळे थकवा येतो आणि झोपेच्या पद्धती विस्कळीत होतात.

5.चिंतेमुळे वेदना होऊ शकतात?

होय, चिंतेमुळे वेदनांसह शारीरिक लक्षणे होऊ शकतात. स्नायूंचा ताण आणि चिंताग्रस्त ताण यामुळे डोकेदुखी, पाठदुखी, छातीत दुखणे आणि इतर अस्वस्थता होऊ शकते. याव्यतिरिक्त, चिंता विद्यमान वेदना स्थिती वाढवू शकते किंवा नवीन विकासास हातभार लावू शकते. संबंधित वेदना कमी करण्यात मदत करण्यासाठी चिंता व्यवस्थापित करणे आवश्यक आहे.

6.कोणत्या प्रकारची चिंता सामान्य आहे?

सामान्य प्रकारचे चिंता विकार:

सामान्यीकृत चिंता विकार (GAD)
सामाजिक चिंता विकार
पॅनीक डिसऑर्डर
विशिष्ट फोबिया
ऑब्सेसिव्ह-कंपल्सिव्ह डिसऑर्डर (OCD)
पोस्ट-ट्रॉमॅटिक स्ट्रेस डिसऑर्डर (PTSD)
ऍगोराफोबिया
पृथक्करण चिंता विकार

7.चिंताग्रस्त थकवा बरे होण्यासाठी किती वेळ लागतो?

चिंता-संबंधित थकवा पासून बरे होण्यासाठी लागणारा वेळ व्यक्तींमध्ये मोठ्या प्रमाणात बदलतो. हे चिंतेची तीव्रता, सामना करण्याच्या धोरणांवर आणि उपचारांच्या परिणामकारकतेवर अवलंबून असते. काहींना आठवडाभरात सुधारणा जाणवू शकते, तर काहींना काही महिने किंवा जास्त वेळ लागू शकतो. व्यावसायिक मदत घेणे आणि निरोगी जीवनशैलीतील बदलांचा अवलंब केल्याने पुनर्प्राप्ती वेगवान होऊ शकते.

8.सीबीटी आरोग्याच्या चिंतेमध्ये कशी मदत करू शकते?

CBT आरोग्याच्या चिंतेमध्ये मदत करते:

अतार्किक आरोग्य-संबंधित विचार ओळखणे आणि त्यांना आव्हान देणे.
हळुहळू संपर्कात येणे चिंता ट्रिगर करते.
सामना करण्याच्या रणनीती आणि तणाव कमी करण्याचे तंत्र शिकवणे.
आरोग्याची भीती दूर करण्यासाठी शिक्षण प्रदान करणे.
पुनरावृत्ती रोखणे आणि प्रगती राखणे.

9.चिंताग्रस्त थकवा बरे होण्यासाठी किती वेळ लागतो?

चिंता-संबंधित थकवा बरा होण्यासाठी लागणारा वेळ प्रत्येक व्यक्तीमध्ये लक्षणीयरीत्या बदलतो आणि चिंतेची तीव्रता, वैयक्तिक सामना करण्याची यंत्रणा, अंतर्निहित परिस्थितीची उपस्थिती आणि उपचारांची प्रभावीता यासह विविध घटकांवर अवलंबून असतो. पुनर्प्राप्ती काही आठवड्यांपासून अनेक महिन्यांपर्यंत असू शकते. व्यावसायिक मदत घेणे, निरोगी जीवनशैलीतील बदल स्वीकारणे आणि तणाव व्यवस्थापन तंत्राचा सराव केल्याने पुनर्प्राप्ती प्रक्रिया जलद होऊ शकते. चिंता-संबंधित थकवा दूर करण्यासाठी संयम आणि सातत्य राखणे महत्वाचे आहे.

10.आरोग्याच्या चिंतेसाठी तुम्ही काय करू शकता?

आरोग्याच्या काळजीसाठी:

आरोग्यसेवा व्यावसायिकांचा सल्ला घ्या.
वैद्यकीय सल्ला आणि उपचारांचे पालन करा.
निरोगी जीवनशैलीत बदल करा.
नियमित तपासणीचे वेळापत्रक करा.
मित्र आणि कुटुंबीयांकडून समर्थन मिळवा.
मानसिक आरोग्याच्या चिंतेसाठी थेरपीचा विचार करा.

11.आरोग्य चिंतेचा अर्थ काय आहे?

आरोग्यविषयक चिंता म्हणजे एखाद्या व्यक्तीच्या शारीरिक किंवा मानसिक आरोग्याशी संबंधित कोणतीही चिंता, समस्या किंवा स्थिती ज्यासाठी आरोग्यसेवा व्यावसायिकाकडून लक्ष देणे, मूल्यांकन करणे किंवा उपचार आवश्यक असू शकतात. आरोग्यविषयक चिंता किरकोळ आजार किंवा अस्वस्थतेपासून ते अधिक गंभीर वैद्यकीय परिस्थिती किंवा एखाद्याच्या एकूण आरोग्याविषयीच्या चिंतेपर्यंत असू शकतात. या चिंता व्यक्तींना वैद्यकीय सल्ला घेण्यास प्रवृत्त करू शकतात किंवा त्यांचे आरोग्य सुधारण्यासाठी उपाय करू शकतात.

12.अमेरिकेतील सर्वात मोठी आरोग्य चिंता काय आहे?

सप्टेंबर 2021 मधील माझ्या शेवटच्या माहितीनुसार, अमेरिकेतील सर्वात मोठी आरोग्याची चिंता सध्या सुरू असलेली COVID-19 महामारी होती. तथापि, आरोग्यविषयक चिंता कालांतराने विकसित होऊ शकतात, आणि इतर महत्त्वाच्या समस्या जसे की जुनाट आजार, मानसिक आरोग्य आणि आरोग्यसेवेचा प्रवेश देखील युनायटेड स्टेट्समधील प्रमुख चिंता आहेत. हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की विशिष्ट आरोग्यविषयक चिंता क्षेत्रानुसार बदलू शकतात आणि नवीन आव्हाने उभी राहिल्याने कालांतराने बदलू शकतात. नवीनतम माहिती मिळविण्यासाठी, नवीनतम सार्वजनिक आरोग्य अहवाल आणि संशोधनांचा सल्ला घेणे उचित आहे.

This Post Has One Comment

Leave a Reply